Hybride energieaanpak in Amsterdam-Noord
15 januari 2010
In de Buiksloterham wordt een voormalig industrieterrein getransformeerd tot een nieuw woon- en werkgebied en men slaat meteen het pad van energietransitie in. Ogenschijnlijk stelen plannen van ontwikkelaars en burgers straks de show, maar de overheid speelt in de coulissen een cruciale faciliterende rol. Hoe een restwarmtenet, een wedstrijd en de ruimtelijke ordening het energielandschap van Amsterdam-Noord veranderen.
Aan de winderige achterkant van het centraal station trotseert een veerpont de golven van het IJ en zet koers naar Noord, dat op een paar minuten varen aan de overkant ligt. Dit 90.000 zielen tellend stadsdeel was altijd een buitenbeentje van Amsterdam. Tot in de negentiende eeuw was het niet meer dan een verzameling dorpjes tussen veel water en veen. Pas in 1968 kreeg Amsterdam-Noord een directe tunnelverbinding met het centrum en werd het isolement doorbroken. Ondanks het relatieve isolement was Noord decennia lang ook de werkplaats van Amsterdam, met ondermeer roemruchte bedrijven als Fokker, de Akzo, zware scheepsbouw van de NDSM en de petrochemie van Shell. Aan de hechte relatie tussen Noord en het IJ kwam opeens een eind toen de scheepsbouw rond 1980 grotendeels verdween, en havens en industrie door schaalvergroting verder naar het westen opschoven. Het gebied liep leeg en raakte jarenlang in vergetelheid.
Na twintig jaar van verval waait er in Noord een nieuwe frisse wind. De hele noordelijke IJ-oever werd rond 2004 herontdekt en het gedeeltelijke vertrek van Shell bood opeens concrete ontwikkelingsmogelijkheden pal tegenover het centraal station. De gemeente en stadsdeel Noord tuigden direct een projectbureau op dat onder de naam 'Noordwaarts' de herontwikkeling van het hele gebied zou coördineren, strekkend van het voormalige NDSM-terrein in het westen, Buiksloterham er tussenin en Shell-terrein Overhoeks in het oosten.
Onder één noemer geplaatst behelst de herontwikkeling een transformatie van zware bedrijvigheid naar een grootstedelijk woonwerkgebied, met kleinschalige bedrijven, hightech research, creatieve ondernemingen, bedrijfsverzamelgebouwen en daarnaast veel woningen.
Het projectgebied Buiksloterham ligt dus ingeklemd tussen het NDSM-terrein en het voormalig Shell-terrein. De naam 'Buiksloterham' stamt uit de tijd dat hier nog een drassige inham van het IJ lag, grenzend aan het dorp Buiksloot. Het toekomstige gebied zal ruim 4.000 woningen tellen en 500.000 m2 aan werkfuncties, in een gevarieerde mix van functies en dichtheden. Binnen dat programma zijn ongeveer 2.000 woningen uitverkoren om wegbereiders te worden voor bouwen in een tijdperk van energietransitie.